فولادشهر اصفهان نخستین و قدیمی ترین شهر جدید کشور
روزنامه اطلاعات اصفهان
14 ساعت پیش
اخبار استان اصفهان, اخبار و گزارش های ویژه, فولادشهر
12 بازدید
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
شهرهای جدید در ایران از دهه ۶۰ به
عنوان راهکاری برای کنترل توسعه
بیرویه شهرها، کاهش تمرکز جمعیت،
تأمین مسکن و هدایت توسعه شهری
شکل گرفتند اما به رغم این موضوع ،
تاکنون حمایت جدی از شهرهای جدید
به عمل نیامده و به جای شهرهایی
مدرن و نمونه ، سکونتگاهایی با
مشکلات فراوان ایجاد شده است .
فولادشهر/ خبرنگار اطلاعات: ایده اصلی این بود که با ایجاد شهرهایی برنامهریزیشده در اطراف مراکز بزرگ، بخشی از جمعیت و فعالیتهای اقتصادی از شهرهای مادر به این مناطق منتقل شود،
اما عدم ایجاد زیرساختهای لازم شهری سبب شد هدف اصلی محقق نشودو در سایه ضعف زیرساختها، معضلات اجتماعی و فرهنگی ایجاد شود.
نخستین نسل شهرهای جدید شامل شهرهایی مانند پرند، هشتگرد، بهارستان و صدرا بود که عمدتاً در نزدیکی کلانشهرها احداث شدند.
در دهههای بعد، با اجرای طرحهای گسترده مسکن، بهویژه پروژه «مسکن مهر»، توسعه این شهرها شتاب گرفت و جمعیت قابلتوجهی به آنها منتقل شد.
با وجود اهداف اولیه، بسیاری از شهرهای جدید نتوانستند به سکونتگاههایی کامل و پایدار تبدیل شوند.
مهمترین مشکل، فقدان زیرساختهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی متناسب با رشد جمعیت بود.
در بسیاری از این شهرها، ساخت واحدهای مسکونی سریعتر از ایجاد خدمات عمومی انجام شد و ساکنان در سالهای نخست با کمبود شدید مدرسه، درمانگاه، حملونقل عمومی، مراکز خرید، فضای سبز و امکانات فرهنگی مواجه بودند.
این مساله سبب شد بخش زیادی از ساکنان همچنان برای کار، تحصیل و دریافت خدمات روزمره به شهر مادر وابسته بمانند.
از سوی دیگر، عدم تامین زیرساخت های لازم در شهرهای جدید سبب شد از نظر اجتماعی نیز ساکنان این مناطق با چالشهای متعددی روبرو شوند.
نبود هویت شهری، ضعف تعلق اجتماعی، مهاجرپذیری گسترده و ترکیب ناهمگون جمعیتی موجب شد شکلگیری روابط اجتماعی پایدار بهکندی انجام شود.
در برخی مناطق، کمبود فضاهای عمومی و امکانات فرهنگی، احساس انزوا و نارضایتی اجتماعی را افزایش داد.
همچنین فاصله زیاد تا مراکز اشتغال و هزینههای رفتوآمد، فشار اقتصادی قابلتوجهی بر خانوارها وارد کرد.
بسیاری از ساکنان این شهرها عملاً به صورت«خوابگاهی» زندگی میکنند؛ یعنی محل سکونت آنها در شهر جدید است، اما بخش اصلی فعالیت روزانهشان در کلانشهر مجاور انجام میشود.
از دیگر مشکلات مهم میتوان به ضعف حملونقل ریلی و جادهای، کمبود فرصتهای شغلی محلی، تأخیر در تکمیل پروژههای عمرانی، کیفیت پایین برخی ساختوسازها و نبود خدمات کافی برای جوانان و کودکان اشاره کرد.
از سوی دیگر در برخی شهرهای جدید، توسعه کالبدی بدون توجه کافی به ابعاد انسانی و اجتماعی صورت گرفته و همین مساله زمینه بروز آسیبهای اجتماعی، کاهش کیفیت زندگی و مهاجرت معکوس بخشی از جمعیت را فراهم کرده است.
در مجموع، تجربه شهرهای جدید در ایران نشان میدهد که توسعه شهری صرفاً با ساخت مسکن محقق نمیشود، بلکه موفقیت یک شهر نیازمند ایجاد همزمان زیرساختهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حملونقل است. باید به این موضوع توجه کرد که بدون شکلگیری اشتغال، هویت شهری، خدمات عمومی و مشارکت اجتماعی، شهرهای جدید با خطر تبدیلشدن به سکونتگاههایی وابسته و کمکیفیت مواجه خواهند بود.
شرایط نخستین شهر جدید کشور
فولادشهر به عنوان نخستین و قدیمی ترین شهر جدید کشور در اصفهان شناخته می شود اما تاکنون نتوانسته است به جایگاه واقعی خود با اهداف پیش بینی شده دست یابد.
حسین ایزدی، شهردار فولادشهر با اشاره به ریشههای شکلگیری مشکلات در شهرهای جدید کشور اظهار داشت:
یکی از مهمترین دلایل بروز مشکلات عدیده در این شهرها، بهویژه فولادشهر، بیتوجهی کافی به تبعات و پیامدهای این مسائل و در ادامه نبود حمایتهای لازم از سوی شرکتهای عمران وابسته به دولت است.
وی افزود: بسیاری از مشکلات موجود سالهاست که وجود دارند، اما آنگونه که باید و شاید در سطح سیاستگذاری و تصمیمگیری مورد توجه قرار نگرفتهاند و همین موضوع روند حل آنها را با دشواری مواجه کرده است.
ایزدی با بیان این که جایگاه مشکلات شهرهای جدید در نگاه قانونگذار و متولیان اجرا پایینتر از حد واقعی آن قرار دارد، گفت:
مجلس، وزارت راه و شهرسازی و شرکت مادر تخصصی عمران شهرهای جدید باید نگاه جدیتری به این مسائل داشته باشند؛ چرا که وقتی یک مشکل بهدرستی دیده نشود، طبیعی است که برای رفع آن نیز اراده و سازوکار کافی شکل نگیرد.
ایزدی با اشاره به تفاوت میان نگاه مدیریت شهری و مردم با برخی ساختارهای اداری نسبت به مشکلات شهرهای جدید اظهار داشت:
از نگاه مردم و مدیریت شهری، بسیاری از این مسائل در زندگی روزمره کاملاً محسوس و ملموس است، اما در برخی ساختارهای اداری، مشکلات در حد یک پرونده یا گزارش باقی میماند و عمق اجتماعی و شهری آن بهدرستی دیده نمیشود.
وی افزود: همین فاصله میان نگاه رسمی و واقعیتهای میدانی، یکی از موانع جدی در مسیر حل مشکلات شهرهای جدید است؛
چراکه تصمیمگیری مؤثر نیازمند شناخت دقیق شرایط موجود و درک واقعی از چالشهای پیشروی شهروندان است.
ضرورت پذیرش مسئولیت از سوی دستگاههای متولی
شهردار فولادشهر با انتقاد از برخی رویکردها در قبال مشکلات شهرهای جدید تصریح کرد:
در برخی موارد، با وجود پذیرش ظاهری مشکلات، مطرح میشود که به دلیل دولتی بودن مجموعهها و محدودیتهای قانونی، امکان اقدام وجود ندارد ! این نوع نگاه در عمل میتواند به نوعی شانه خالی کردن از مسئولیت منجر شود، در حالیکه وظیفه دستگاههای متولی فقط بیان موانع نیست، بلکه باید برای رفع آنها، راهکار، تأمین اعتبار و سازوکار اجرایی ارائه شود.
وی تأکید کرد: مشکلات شهرهای جدید نیازمند نگاه توسعهای و مسئولانه است و نمیتوان صرفاً به دلیل وجود برخی محدودیتهای قانونی، از پیگیری و یافتن راهحل برای آنها عبور کرد.
راهکار تغییر شرایط موجود
شهردار فولادشهر درباره راهکار تغییر وضعیت موجود گفت: نخستین اقدام، ارتقای جایگاه مشکلات شهرهای جدید در ذهن قانونگذار، مجری و تصمیمگیران است؛
بهگونهای که این مسائل از حالت ناملموس خارج شود و بهعنوان یک ضرورت واقعی مورد توجه قرار گیرد.وی افزود:
پس از دیدهشدن صحیح مشکلات، باید منابع لازم برای ایجاد زیرساختها و مقابله با معضلات موجود تأمین شود.
همچنین شکلگیری یک شبکه توسعه اجتماعی و ارتباطات راهبردی میتواند در جلب توجه بیشتر و اصلاح رویکردها نقش مؤثری داشته باشد.
تشکیل مجمع شهرداران شهرهای جدید
ایزدی یکی از راهکارهای مؤثر برای پیگیری منسجمتر مطالبات شهرهای جدید را تشکیل مجمع شهرداران این شهرها دانست و گفت:
چنین مجمعی میتواند از سوی معاونت عمرانی و اجتماعی وزارت کشور یا رئیس سازمان همیاری شهرداریهای کشور پیگیری شود.
تشکیل این ساختار میتواند زمینه ایجاد صدای واحد و منسجم برای شهرهای جدید را فراهم کند و سبب شود مطالبات این شهرها با قدرت و انسجام بیشتری در سطوح بالاتر دنبال شود.
شهردار فولادشهر تاکید کرد کرد: شهرهای جدید مسائل و چالشهای مشترکی دارند و همافزایی میان مدیریتهای شهری آنها میتواند در ارائه راهکارهای عملی و پیگیری مطالبات نقش مهمی داشته باشد.
شهردار فولادشهر یکی دیگر از اقدامات مؤثر برای حل مسائل شهرهای جدید را تشکیل قرارگاههای خدمترسانی در استانداریها دانست و اظهار داشت:
این قرارگاهها در صورت شکلگیری با رویکردی واقعی و عملیاتی، میتوانند مسائل و مشکلات شهرهای جدید را بهصورت مستمر رصد و روند اجرای مصوبات و پروژههای مورد نیاز را پیگیری کنند. چنین ساختاری میتواند نقش مهمی در هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، تأمین منابع مالی پروژههای شهری و پیگیری مطالبات مردم ایفا کند.
شهردار فولادشهر تأکید کرد: نخستین گام برای حل مشکلات شهرهای جدید، تأمین منابع زیرساختی مورد نیاز و قرار گرفتن این مسائل در جایگاه واقعی خود در نظام تصمیمگیری کشور است.
سپس باید با استفاده از ظرفیتهای توسعه اجتماعی، ارتباطات راهبردی و ابزارهای رسانهای، زمینه برای حل پایدار و اصولی مشکلات فراهم شود. وی گفت:
شهرهای جدید زمانی میتوانند به اهداف اولیه خود دست پیدا کنند که علاوه بر توسعه کالبدی، زیرساختهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و خدماتی آنها نیز همزمان تقویت شود.
با دوستانتان به اشتراک بگذارید
روزنامه اطلاعات استان اصفهان روزنامه اطلاعات استان اصفهان
